17.mai – dagen der stolte nordmenn kastar isemballasjen på bakken

Verda har retning mot globalt klimakaos. Jorda vår blir meir og meir fylt med CO2 og plast. Her heime i Noreg feirar vi 17.mai og at nordmenn før oss sørga for at landet vårt fekk si eiga grunnlov. Vi beundrar den fantastiske naturen vår og snakkar om at vi ikkje må ta det for gitt. Samtidig kastar vi isemballasjen på bakken og køyrer heim for å ete Fjordland sin rømmegraut som er pakka i plast. Eg seier ikkje at alle gjer dette, men poenget mitt er: Kan vi nordmenn vere så himla stolte, når vi er blant dei som øydeleggjar jorda vår mest?

I rundt 500 år var vi underlagt Danmark og når vi i 1814 reiv oss laus og blei ein eigen nasjon, var det viktig å byggje opp sjølvtillita vår. Vi drog fram alt som vi kunne vere stolt over og bygde oss opp på det positive. I 1994 sa Gro Harlem Brundtland; «det er typisk norsk å vere best». Og det trur vi på. Vi trur at sidan vi har demokrati,  fred og ytringsfridom, at landet vårt er best i verda. Vi trur også at vi nordmenn er best i verda. For vi går jo tross alt ofte på tur i fjellet og et økologiske havregryn og kjeldesorterer matavfallet. Men er vi blitt så sjølvgode at vi rett og slett ikkje bryr oss om det som skjer rundt oss?

Vi er blant dei 25 landa i verda som slepp ut mest CO2 per innbyggjar. Sverige er langt under oss på lista. Og går ein gatelangs bilvegane her i Noreg, finn ein enorme mengder søppel som berre har blitt kasta ut av bilvindauget. Dessutan reiser vi berre meir og meir med fly, i 2013 var gjennomsnittet på rundt 7 flyreiser per person. Så vi er langt i frå best på å ta vare på naturen vår.

På nasjonaldagen i år må vi sjå oss sjølve i spegelen. Vi er så stolte over å vere nordmenn at det hindrar oss i å bli betre. Og vi må bli betre. Verda går mot globalt klimakaos og det vil krevje liv, både blant menneske og i naturen. Vi må rett og slett bøye oss ned og plukke opp igjen isemballasjen. Det burde vere typisk norsk å forbetre seg.

Kjelder:
https://www.fn.no/Statistikk/CO2-utslipp-per-innb
https://www.abcnyheter.no/reise/2014/12/07/213304/nordmenn-i-europa-toppen-pa-flyreiser

Liv Rigmor Netland, 17 år, Balestrand

Gaming

Mange meiner at gaming ikkje er bra for ungdomen. Sjølv meinar eg eigentleg at det er bra. Når du spelar kan du læra nye språk og snakke med folk frå heile verda. Du kan og få nye vener.

Det som kan vera dumt med gaming er at ein blir sittande mykje inne, og ein kjem seg nesten ikkje ut. Det kan og bli dyrt å kjøpe utstyr, og det er det ikkje alle som har pengar til.

Brukar du mykje tid og pengar på gaming?

Asbjørn, 13 år

Flytta ti Sogndal

Mi e tre jenter frao Vik so ska flytta ti Sogndal ti hausten. Mi ska flytta pao hybel og begynna pao vg1.

Mi gleda oss ti å flytta heimafrao og bestemma øve oss sjøl. Mi ha allerede funne hybel i Kyrkjebakken, men veitsje om mi faor dan endao. Dan e veldig populær og sjukt fin!

Mi grugleda oss til og begynna pao VGS, men mi gleda oss mest. Da blir ganske spennande å begynna pao ein ny skule og bu fy seg sjøl. Mi gleda oss so sjukt til friheiten mi faor når mi ska flytta!

Korleis det er å vere ei muslimsk jente

Som menneske har me fordommar mot personar som me møter kvar einaste dag. Det har mange òg når dei ser ei muslimsk jente med hijab. Mange blir redde for å snakke med ei jente som brukar hijab. Dessutan kan ho oppleve rasisme retta mot ho.

Eg er ei muslimsk jente, og vil skrive litt om korleis eg opplever det. Når du ser ei jente med hijab, treng du ikkje å bli redd ho, eller for å snakke med ho. Vi er normale personar, men likevel sender mange oss rare blikk. Mange trur at vi bruker hijab fordi religionen vår seier det. Ja, det er sant, men vi brukar det og fordi vi er overtydde om det. Eg opplever at når enkelte høyrer om ei muslimsk jente med hijab, kan dei komme til å tenkje at ho ikkje er smart, open og liberal. Dette stemmer ikkje. For for oss betyr frigjering tankefriheit og ikkje frigjering av kroppen. Hijaben er eit deksel for hovudet og ikkje eit deksel for hjernen.

Vi opplever óg mange morosame oppfatningar. Til dømes trur enkelte at jenter med hijab ikkje har hår, eller at håret hennar ikkje er fint nok til å visast. Dette er ofte folk som ikkje har sett muslimske jenter før. Fleire norske ungdommar tørr ikkje å omgåast muslimske jenter. Eg lurer på kvifor eg som muslimske jente aksepterer alle andre, medan andre ikkje alltid aksepterer meg? Vi bør alle akseptere kvarandre sjølv om me er ulike.

Til slutt håpar eg at folk skjønar kva eg meiner. Eg vil gjerne hjelpe med å skape eit godt samfunn som alle ynskjer å ha i landet sitt.

Helsing Hiba Almobarak, Luster kommune

Er det mogleg å få ein sjanse?

Eg er ein gut som kjem frå Raqqa i Syria, eg flykta då eg var 14 år gamal på grunn av krigen. Eg kom hit til Noreg då eg var 17 år. Før eg kom til Noreg budde eg 3 år i Tyrkia, der måtte eg jobbe for at familien min og eg skulle overleve.

Eg kom hit for å bygge eit nytt liv. For å komme meg på skule måtte eg jobbe hardt med norsk språk. Etter ei stund klarte eg det, og no går eg på Sogndal vidaregåande skule. Eg trivst her i Noreg og er glad for å ha blitt kjent med mange snille folk. Eg har mange hyggelege og snille venner og, men eg manglar ein ting og det er ein jobb. Då eg er aleine her i dette store landet er det til tider vanskeleg for meg både økonomisk og psykisk. Om eg hadde hatt familien min her med meg hadde det vore enklare for meg, men eg ventar framleis på ein sjanse for dei til å koma.

Det eg ynskjer meg er ein jobb. Å få jobbe er einaste moglegheit eg har for å få ting på stell. Då kan eg tjene pengar og klare meg i kvardagen. Eg har så lyst til å få vise kven eg er. Kven kan gi meg ein sjanse? Eg håpar eg får moglegheita snart.

Anonym

Mobil og iPad

Mobiltelefon, iPad, nettbrett og alle slags elektroniske ting er over ALT i verda no. Sjølve kvardagen handlar stort sett om mobilen. No har nesten alle på barneskulen fått smarttelefon.

På vår skule har me no fått iPad til alle elevane frå 3. til 10.klasse.
IPaden brukar me i nesten alle fag på skulen. Før hadde me vanlege skrivebøker, men no har me alt på iPaden. Alle lekser blir sendt inn til lærarane på ein skuleapp som heiter Showbie. Der får me også lekseplanen innpå.

Måten dei fleste er sosiale og kommunisera på no er via mobilen, øyreklokker eller spel. Det er heilt greit, men det er viktig at me og møter kvarandre ansikt til ansikt. Me bur i ei lita bygd der me ofte møter kvarandre ute etter skulen. Då er me på bana, har treningar eller har det kjekt andre stadar.

Ingrid og Synne frå 7A.

Falafel

Syrisk mat er svært godt. Det er kjekt å laga sjølv om det kan vera vanskeleg og kan ta litt tid.

Eg har skrive ned oppskrifta på falafel, det er noko av det beste eg veit.

2 boksar kikerter
1 ts spisskummen
1/2 raud chili
2 ss potetmjøl
1 stk egg
Olje
Pitabrød
1 stk tomat
Jalapeno om du ynskjer
Frisk salat

Slik gjer du:

1-Hell av vatnet på kikertene, skyll med kaldt vatn. Bland kikerter, krydder, egg og potetmjøl med ein stavmiksar.
2-Form små, flate bollar på storleik med ei valnøtt, og steik i olje til dei er gylne på begge sider.
3- Lag agurksalaten ved å rive agurk, og blande med finhakka kvitløk, yoghurt, limesaft og hakka mynte.
4- Kutt litt frisk salat og tomat. Varm pitabrøda forsiktig i ovnen.
5- Server falafel i pitabrød med tomat, litt frisk salat og agurksalat. Ha gjerne i litt jalapeño om du ynskjer sterkare smak.

Amer